Sistem Persekutuan

Ringkasan bab

Malaysia ialah sebuah negara Persekutuan yang mempunyai latar belakang sejarah tersendiri. Kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri ditetapkan dalam Perlembagaan Persekutuan, dan kerjasama antara kedua-duanya memberikan manfaat kepada kesejahteraan rakyat dan pembangunan negara. Sistem ini diperkukuh oleh prinsip keluhuran perlembagaan dan penyelarasan antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri. m/s 64

4.1 Latar belakang sistem Persekutuan

Persekutuan bermaksud penyatuan beberapa buah negeri dan membentuk sebuah negara bersekutu, dengan Kerajaan Persekutuan, Kerajaan Negeri dan pembahagian kuasa sebagai unsur pentingnya. Pada tahun 1889, Tampin, Rembau dan Seri Menanti disatukan sebagai Konfederasi Seri Menanti, dan pada tahun 1895 konfederasi yang lebih besar dikenali sebagai Negeri Sembilan ditubuhkan. m/s 66 Tuanku Muhammad ibni Tuanku Antah kemudiannya dilantik sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang pertama pada tahun 1898. m/s 66 Konfederasi berbeza kerana ia gabungan negeri berdaulat dalam ikatan yang longgar. Sistem Persekutuan negara kita bermula pada tahun 1896 hingga tahun 1963: Persekutuan empat buah negeri Melayu (NNMB) berkuat kuasa pada tahun 1896 berdasarkan Perjanjian Persekutuan 1895, tetapi tiada agihan kuasa antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri dan banyak keputusan dibuat oleh Residen Jeneral di Kuala Lumpur. m/s 66 Perjanjian Persekutuan 1895 ditandatangani oleh Sultan Idris Murshidul Adzam Shah (Perak), Sultan Abdul Samad ibni Raja Abdullah (Selangor), Tuanku Muhammad ibni Tuanku Antah (Negeri Sembilan) dan Sultan Ahmad Al-Mu’azzam Shah (Pahang). m/s 66

Majlis Mesyuarat Persekutuan distruktur semula pada tahun 1927, dan Malayan Union 1946 cuba mewujudkan kerajaan pusat yang kuat di bawah Gabenor British sebelum gagal akibat bantahan Raja-raja Melayu dan orang Melayu. Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948 menetapkan kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri, lalu menandakan bermulanya era moden amalan Persekutuan. m/s 67 Pada 31 Ogos 1957, Persekutuan Tanah Melayu merdeka dengan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Persekutuan, dan pada 16 September 1963 lahirlah Malaysia yang terdiri daripada 11 buah negeri Tanah Melayu, Singapura, Sarawak dan Sabah. m/s 67

4.2 Kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri

Pentadbiran Kerajaan Malaysia dibahagikan kepada tiga peringkat: Kerajaan Persekutuan, Kerajaan Negeri dan Kerajaan Tempatan. Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan kuasa perundangan dan pemerintahan, dengan kuasa lebih besar kepada Kerajaan Persekutuan untuk menjamin kestabilan dan kemajuan negara; Kerajaan Tempatan pula diletakkan di bawah kuasa Kerajaan Negeri. m/s 68 Pusat pentadbiran Kerajaan Persekutuan dipindahkan dari Kuala Lumpur ke Putrajaya pada tahun 1999, dan Putrajaya dijadikan Wilayah Persekutuan melalui perjanjian dengan Kerajaan Negeri Selangor pada tahun 2000. m/s 68

Parlimen membuat undang-undang bagi seluruh Malaysia berdasarkan Senarai Persekutuan, yang merangkumi hal ehwal luar negeri, pertahanan, keselamatan dalam negeri, kewangan, pelajaran serta perubatan dan kesihatan. m/s 69 Setiap negeri mempunyai Dewan Undangan Negeri (DUN) untuk perkara dalam Senarai Negeri seperti undang-undang Islam, tanah, serta pertanian dan perhutanan. Dalam Senarai Bersama, Parlimen dan DUN boleh menggubal undang-undang untuk perkara yang sama, tetapi jika bercanggah, undang-undang Parlimen harus dipatuhi. m/s 70 Sarawak dan Sabah diberi kuasa tambahan seperti undang-undang dan adat anak negeri serta Mahkamah Anak Negeri, dan di bawah Akta Imigresen 1963 mereka mengekalkan kuasa kawalan kemasukan. m/s 70 Kerajaan Tempatan atau Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) menjadi perantara antara Kerajaan Negeri dengan rakyat, dan fungsinya digariskan oleh Akta Kerajaan Tempatan 1976. m/s 71 Antara fungsinya ialah menyediakan perkhidmatan pembersihan, mengeluarkan lesen dan kawalan penjaja, membangunkan perumahan awam, menjaga kesihatan awam, menyenggara sistem saliran dan jalan raya serta menyediakan perkhidmatan kecemasan, menjadikan PBT kerajaan yang paling rapat dengan rakyat. m/s 71

4.3 Kerjasama Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri

Kerjasama meliputi pembangunan sosioekonomi, pemeliharaan khazanah negara, perumahan dan keselamatan. Kerajaan Persekutuan menubuhkan agensi yang memberikan bantuan kewangan dan kepakaran, manakala Kerajaan Negeri menyediakan tanah. FELDA ditubuhkan pada tahun 1956 dan FELCRA pada tahun 1966; Segitiga Jengka, ilham Tun Abdul Razak Hussein, ialah Rancangan Pembangunan Wilayah pertama FELDA. m/s 72 Selepas tahun 1970, kerjasama diperluas kepada pembangunan wilayah melalui lembaga kemajuan wilayah seperti KEDA, PERDA, KESEDAR, KETENGAH, DARA dan KEJORA, manakala Sarawak mempunyai LKTS dan SALCRA serta Sabah mempunyai SLDB. m/s 73 Selepas tahun 2005, kerjasama dilaksanakan melalui Pembangunan Koridor Wilayah seperti Iskandar (2006), NCER dan ECER (2007), serta SCORE dan SDC (2008). m/s 73

Pengurusan hidupan liar dan taman negara ialah tanggungjawab bersama. Akta Perlindungan Hidupan Liar 1972 diwujudkan, kemudian digantikan oleh Akta Pemuliharaan Hidupan Liar 2010 (Akta 716), dan Jabatan Mergastua dinamakan PERHILITAN; antara kawasan perlindungan di Semenanjung ialah Taman Negara, Taman Negeri Royal Belum, Taman Hidupan Liar Krau dan Taman Negara Johor Endau Rompin. m/s 74 Taman negara di Sarawak diurus oleh Perbadanan Perhutanan Sarawak dan di Sabah oleh Jabatan Hidupan Liar Sabah; Taman Negara Kinabalu dan Taman Negara Mulu diiktiraf sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO pada tahun 2000. m/s 74 Sebanyak 42 buah pulau diwartakan sebagai taman laut sejak tahun 1994; Kerajaan Persekutuan membentuk dasar manakala Kerajaan Negeri berkuasa terhadap pembangunan pulau. m/s 75 Dalam perumahan, Kementerian Kerajaan Tempatan dan Perumahan ditubuhkan pada tahun 1964 sementara Kerajaan Negeri menjual tanah pada harga rendah untuk membina rumah. m/s 76 Program Perumahan Rakyat (PPR) dilaksanakan pada tahun 1997, dan Majlis Perumahan Negara ditubuhkan pada tahun 2014 untuk perumahan mampu milik seperti PR1MA dan Rumah Selangorku. m/s 77

Keselamatan dan pertahanan di bawah kuasa Kerajaan Persekutuan dan diselaraskan oleh Majlis Keselamatan Negara (MKN). Berikutan ancaman komunis, Tun Abdul Razak Hussein mengisytiharkan Bahagian Ketiga Sarawak sebagai RASCOM pada 26 Mac 1972, dengan Ketua Menteri Sarawak sebagai Pengarah Operasi Negeri. Strategi ini berjaya memulihkan keselamatan di bahagian tengah Sarawak, dan RASCOM dibubarkan pada tahun 1995 apabila semua operasi keselamatan di Sarawak diselaraskan di bawah MKN. m/s 78 ESSCOM pula ditubuhkan ekoran pencerobohan pengganas dari Kepulauan Sulu di Lahad Datu pada 12 Februari 2013 untuk mengawasi 10 daerah di Pantai Timur Sabah (ESSZONE). Ops Daulat dilancarkan pada 5 Mac 2013, dan ESSCOM mengintegrasikan agensi keselamatan seperti ATM, PDRM dan APMM. m/s 79 Dalam struktur ESSCOM, Perdana Menteri Malaysia menjadi Pengerusi Jawatankuasa Pemantau ESSCOM manakala Ketua Menteri Sabah mempengerusikan Jawatankuasa ESSZONE, yang meliputi daerah seperti Kudat, Sandakan, Lahad Datu, Tawau dan Semporna. m/s 79

4.4 Faktor yang mengukuhkan sistem Persekutuan

Sejak merdeka, Perlembagaan Persekutuan diangkat sebagai undang-undang tertinggi, dan undang-undang Parlimen serta DUN tidak boleh bertentangan dengannya. Perkara 75 menyebutkan bahawa jika undang-undang Negeri tidak selaras dengan undang-undang Persekutuan, undang-undang Persekutuan hendaklah mengatasi undang-undang Negeri. m/s 80 Penyelarasan juga dibuat melalui Mesyuarat Menteri Besar dan Ketua Menteri yang dipengerusikan oleh Perdana Menteri, contohnya pada 17 Mac 2020 untuk menyelaras Perintah Kawalan Pergerakan. m/s 80

Perlembagaan memperuntukkan tiga Majlis Negara, iaitu Majlis Kewangan Negara, Majlis Tanah Negara dan Majlis Negara bagi Kerajaan Tempatan, manakala kerajaan menubuhkan Majlis Keselamatan Negara, Majlis Air Negara dan Majlis Perumahan Negara. Jawatan Setiausaha Persekutuan bagi Sarawak dan Sabah diwujudkan pada tahun 1963 untuk mengeratkan hubungan kedua-dua peringkat kerajaan. m/s 81 Keberkesanan penyelarasan ini membuktikan kepentingan bermusyawarah dalam membuat keputusan, dan pembahagian kuasa merupakan pendekatan terbaik untuk menjamin kekuatan, kekuasaan dan kestabilan negara. m/s 81