Usaha ke Arah Kemerdekaan

Ringkasan bab

Kesedaran politik selepas Perang Dunia Kedua mencetuskan aspirasi rakyat untuk merdeka, dan idea negara merdeka dicetuskan oleh pelbagai golongan. British pula menggesa supaya perpaduan rakyat berbilang kaum diwujudkan sebagai prasyarat kemerdekaan. Oleh itu, CLC ditubuhkan, Sistem Ahli dan sistem pendidikan kebangsaan dibentuk, dan parti politik bekerjasama sebagai usaha ke arah kemerdekaan. m/s 170

7.1 Idea negara merdeka

Kesatuan Melayu Muda (KMM, 1938) pimpinan Ibrahim Haji Yaakob memperjuangkan kemerdekaan melalui konsep Melayu Raya, iaitu penyatuan bangsa dan dunia Melayu berdasarkan persamaan daerah, darah, kebudayaan dan bahasa. Selepas KMM diharamkan, idea ini diteruskan oleh KRIS dan PKMM yang menggunakan slogan “Merdeka”. m/s 172 Angkatan Pemuda Insaf (API) pimpinan Ahmad Boestamam menerbitkan Testament Politik API pada bulan Disember 1946 dengan slogan “Merdeka dengan Darah”; imej radikal ini menyebabkan API diharamkan. Di Sarawak, Persatuan Kebangsaan Melayu Sarawak dan Pergerakan Pemuda Melayu menentang penyerahan Sarawak kepada British, manakala UMNO pimpinan Dato’ Onn Jaafar menentang Malayan Union dengan slogan “Hidup Melayu” sebelum menukarnya kepada “Merdeka” pada tahun 1951. m/s 172

Di Sabah, PKML pimpinan Tengku Noordin dan Zakaria Gunn menuntut Sabah dimerdekakan. MIC dan MCA bertekad bekerjasama dengan kaum lain, manakala Hizbul Muslimin dan kemudiannya PAS memperjuangkan Tanah Melayu merdeka sebagai negara Islam. Dato’ Onn Jaafar pula mengasaskan IMP untuk idea “Tanah Melayu untuk Malayan”. Walaupun idea ini pelbagai, semuanya menjurus kepada matlamat yang sama, iaitu mempertahankan kedaulatan negara. m/s 173

7.2 Jawatankuasa Hubungan Antara Kaum

Ketegangan kaum meningkat selepas Perang Dunia Kedua, dan British menegaskan bahawa kemerdekaan hanya akan diberikan apabila kerjasama tiga kaum utama, iaitu Melayu, Cina dan India, dapat diwujudkan. Maka Jawatankuasa Hubungan Antara Kaum (CLC) ditubuhkan pada Januari 1949 dengan moto “Kesamaan dan Keadilan untuk Penduduk Tanah Melayu”. Objektifnya ialah mengkaji hubungan kaum secara mendalam, membetulkan keadaan politik, ekonomi dan sosial supaya wujud pembahagian yang adil, serta mewujudkan keharmonian dan muhibah. m/s 174 Penasihatnya ialah Malcolm MacDonald dan pengerusinya E.E.C. Thuraisingham, dengan anggota seperti Dato’ Onn Jaafar dan Tan Cheng Lock. CLC meningkatkan kesedaran kerjasama politik dalam kalangan pemimpin kaum, yang sedar bahawa mereka perlu berkongsi kepentingan dan hala tuju yang sama ke arah kemerdekaan. m/s 175

CLC menangani isu politik, kedudukan istimewa orang Melayu, kedudukan ekonomi orang Melayu, kewarganegaraan bukan Melayu dan pendidikan. m/s 176 Hasilnya, pilihan raya diadakan secara berperingkat, kedudukan istimewa orang Melayu diperakui, dan syarat kewarganegaraan bukan Melayu dilonggarkan. Sebagai tolak ansur, Dato’ Onn Jaafar menuntut penubuhan RIDA pada tahun 1950 untuk bantuan ekonomi dan kemajuan luar bandar. CLC juga mencadangkan sistem pendidikan yang seragam, lalu jawatankuasa pendidikan ditubuhkan. Penyelesaian melalui muafakat dan toleransi inilah yang memelihara kestabilan politik. m/s 177

7.3 Sistem Ahli

Selepas Perang Dunia Kedua, British menjalankan dasar dekolonisasi, iaitu menyediakan langkah berkerajaan sendiri secara beransur-ansur. Kekurangan pegawai tempatan menyebabkan Dato’ Onn Jaafar meminta peluang pentadbiran ditambah untuk wakil tempatan, dan cadangan ini membawa kepada pembentukan Sistem Ahli. m/s 178 Pada tahun 1951, Pesuruhjaya Tinggi British, Sir Henry Gurney, mengumumkan senarai anggota Sistem Ahli, iaitu anggota Majlis Perundangan Persekutuan (MPP) yang diberikan tanggungjawab terhadap jabatan dan agensi kerajaan. Sistem ini dilaksanakan pada bulan April 1951 hingga bulan Jun 1955, sebelum pilihan raya MPP pada bulan Julai 1955. m/s 178 Tiga portfolio, iaitu Hal Ehwal Ekonomi, Perindustrian dan Perhubungan Sosial serta Perumahan dan Kerja Raya, kekal di bawah British; rombakan pada tahun 1954 mewujudkan portfolio baharu untuk warganegara yang menjadi anggota MPP. Antara anggotanya ialah Dato’ Onn Jaafar (Ahli Hal Ehwal Dalam Negeri), E.E.C. Thuraisingham (Ahli Pelajaran) dan Lee Tiang Keng (Ahli Kesihatan). m/s 178

Ahli Sistem Ahli bertaraf “Menteri”, dilantik oleh Pesuruhjaya Tinggi dengan persetujuan Majlis Raja-Raja, mencadangkan undang-undang berkaitan jabatannya untuk dibentangkan dalam MPP, dan diletakkan di bawah kuasa Pesuruhjaya Tinggi. Oleh itu, sistem ini merupakan satu kabinet bayangan. m/s 179 Sistem ini melatih orang tempatan mentadbir dan menerajui kerajaan, memupuk perpaduan kerana ahlinya terdiri daripada pemimpin pelbagai kaum, dan memastikan kemerdekaan disokong seluruh penduduk. Sebagai “Menteri” Hal Ehwal Dalam Negeri, Dato’ Onn Jaafar menjaga hal ehwal imigran, pendaftaran kerakyatan dan RIDA. m/s 179 Portfolio Sistem Ahli Persekutuan Tanah Melayu, seperti Ahli Dalam Negeri, Ahli Kesihatan dan Ahli Pelajaran, menyerupai sistem kabinet selepas merdeka. m/s 192

7.4 Sistem pendidikan kebangsaan

Di bawah British, sekolah vernakular Melayu, Cina dan Tamil menggunakan bahasa pengantar dan kurikulum yang berlainan sehingga menghalang perpaduan. Laporan Barnes 1951 menekankan sekolah rendah berbahasa Melayu atau Inggeris, lalu bantahan masyarakat Cina membawa kepada Laporan Fenn-Wu 1951 yang mahu sekolah Cina diteruskan secara berasingan tetapi berorientasikan Tanah Melayu. m/s 180 Ordinan Pelajaran 1952 ialah undang-undang pertama bagi satu sistem persekolahan rendah berbahasa pengantar Inggeris dan Melayu, tetapi ia ditentang oleh semua kaum. m/s 181

Di Sarawak dan Sabah, Laporan Woodhead 1955 menitikberatkan bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar. Di Sarawak, laporan ini mencadangkan sekolah menengah berbilang kaum, sukatan pelajaran dan peperiksaan yang seragam, buku teks berunsur tempatan dan pendidikan sivik. Di Sabah, ia diterima dengan pindaan, dan Ordinan Pelajaran Koloni 1956 meneruskan rancangannya. m/s 182 Akhirnya, Jawatankuasa Pelajaran pimpinan Dato’ Abdul Razak Hussein menghasilkan Penyata Jawatankuasa Pelajaran 1956 (Penyata Razak) yang menjadi asas sistem pendidikan kebangsaan: sistem persekolahan yang sama, bahasa kebangsaan sebagai bahasa pengantar utama, dan kurikulum yang seragam. Penyata ini mencadangkan Sekolah Umum berbahasa Melayu, Sekolah Jenis Umum berbahasa Inggeris, Cina atau Tamil, serta bahasa Melayu dan bahasa Inggeris sebagai mata pelajaran wajib. Ia diluluskan menjadi Ordinan Pelajaran 1957. m/s 183

7.5 Parti politik dan kerjasama

Banyak parti politik ditubuhkan selepas Perang Dunia Kedua kerana perkembangan nasionalisme, dan kepelbagaian parti mewujudkan kerjasama untuk mengukuhkan tuntutan kemerdekaan. m/s 184 Pada tahun 1940-an muncul PKMM (Oktober 1945), API (Februari 1946), Pergerakan Pemuda Melayu (Mac 1946) dan UMNO (Mei 1946) yang menentang Malayan Union. Pada tahun 1950-an pula lahir parti yang menekankan kerjasama kaum, seperti IMP (September 1951), PAS (November 1951), People’s Progressive Party (Januari 1953) dan Parti Negara (Februari 1954) pimpinan Dato’ Onn Jaafar. m/s 184 Antaranya ialah PKML (Jun 1946), MIC (Ogos 1946), BARIP (Disember 1946), Barisan Pemuda Sarawak (Jun 1947) dan MCA (Februari 1949). Kebanyakannya berasaskan kaum dari segi aspirasi dan keahlian, namun ada juga parti pelbagai kaum yang cuba membentuk parti bercorak kebangsaan. Oleh itu, permuafakatan dan kesederhanaan penting untuk keharmonian dan kestabilan politik. m/s 185

Kerjasama dirintis oleh pakatan PUTERA-AMCJA pada bulan Disember 1947 yang melahirkan Manifesto Perlembagaan Rakyat. Persidangan Kebangsaan pada bulan Februari 1954 pula diketuai oleh Dato’ Panglima Bukit Gantang dan disertai IMP, MIC, Persatuan Ceylonese Malaya serta Persatuan Eurasian Malaya; persidangan ini menuntut pilihan raya Persekutuan. m/s 186 Konvensyen, iaitu persidangan anggota pertubuhan politik, turut diadakan: Konvensyen Kebangsaan anjuran UMNO dan MCA pada bulan Ogos 1954 dihadiri oleh PAS, Persetiaan Melayu Kelantan dan Persatuan Melayu Semenanjung, dan turut mendesak pilihan raya Persekutuan. Pada bulan Oktober 1954, MIC menyertai UMNO dan MCA membentuk Parti Perikatan, sekali gus melengkapkan kerjasama tiga kaum terbesar. m/s 187